Hans Spaan oog in oog met zijn eerste racer

Allerlei artikelen over Kreidler, vaak overgenomen uit oude tijdschriften.
Plaats reactie
Bericht
Auteur
Gebruikersavatar
Maarten
Beheerder
Berichten: 9852
Lid geworden op: 01 sep 2002, 09:13
Locatie: Den Haag, Nederland
Gegeven waarderingen: 905 keren
Ontvangen waarderingen: 476 keren
Contacteer:

Hans Spaan oog in oog met zijn eerste racer

#1 Bericht door Maarten » 07 jul 2024, 18:15

Hans Spaan oog in oog met zijn eerste racer

'Wat een oude troep eigenlijk'

Bron: Weekblad Motor
Tekst: Frank Weeink
Foto's: Wout Meppelink / Target Press

Scan: Chris Zuurbier

Afbeelding

Hans Spaan oog in oog met zijn eerste racer

'Wat een oude troep eigenlijk'

Afbeelding
Drieëntwintig jaar na dato is Hans Spaan terug op de plek waar zijn eerste staatsieportret werd gemaakt. Met de PST-Kreidler van toen.

Op de foto staat een grijnzende, jonge kerel. Met haar tot op zijn schouders, de scheiding modieus in het midden. Hij zit op een racertje, ontdaan van zijn stroomlijn. Op de achtergrond de bebouwde kom van een dorp. Die grijnzende kerel is nu 23 jaar verder, negen Nederlandse kampioenschappen en negen GP-zeges rijker. Het lange haar en de scheiding zijn verdwenen, maar het racertje is er weer, het dorp is er nog. Hans Spaan gaat terug naar zijn Oorsprong.

Ja, dat is een bekend plekje', zegt Hans Spaan. 'Daar heb ik mijn eerste meisje nog, eh...' Spaan pakt de foto. `Ik weet niet meer wie hem gemaakt heeft. Mijn vader, of een jongen uit de straat. Volgens mij was het eind '74.' Hij bekijkt de langharige 15-jarige puber op de polaroid-kiek. 'Mijn haar is nog precies hetzelfde, alleen wat korter geknipt, hè. Als ik het laat staan, heb ik het over twee maanden weer net zo lang. Ik leek toen wel een wijf. In het reglement stond dat er geen haar onder de helm uit mocht komen. Als we dan om één uur moesten rijden, zat ik al om half één te klooien met zo'n haarnetje.' Hans Spaan werd nooit wereldkampioen, maar was wel een van de beste coureurs in de lichtste klassen die Nederland ooit gekend heeft. Sinds drie seizoenen verdient hij zijn geld als technische man in het team van Arie Molenaar. Dat het ooit zo ver zou komen, had de Castricummer zelf nooit kunnen bedenken. Maar het begon allemaal met dat brommertje en die foto. `Ik zat altijd te kloten met brommertjes', vertelt Spaan. 'Altijd opvoeren. Ik had een Garelli. Slingerelli, noemden we die. Rechtse schakeling, één omhoog, de rest omlaag.'
Vader Spaan kon maar weinig waardering opbrengen voor de technische vondsten van zijn zoon. 'Hij was politieman. Nee, dat hielp niet echt als ik aangehouden werd, hoor. Ik ben een keer aangehouden met een Mobyletje. Zonder helm. "Alleen even proefrijden", probeerde ik nog. Maar ik kon meteen teruglopen. Dat ding heb ik nooit meer teruggezien!' Piet Steengs had echter de Kreidler staan waarmee Spaan zijn wegracedebuut maakte. 'Hij had er mee geracet bij de NMB. "Jij moet er eens mee rijden", zei Steengs toen. Nou, ik de dijk op en neer. Toen ik er af kwam, dacht ik "Jezus, dit heb ik nog nooit meegemaakt". Het ding liep 150 of zo. Geen gang natuurlijk, maar als je een brommertje gewend bent wel.'

Geen geld

Voor Spaan was het duidelijk: die Kreidler moest er komen. Er waren slechts twee problemen: het ontbreken van geld en het ontbreken van ouderlijke steun bij zijn wegraceplannen. 'Ik stond toen op een punt dat ik wilde beslissen wat ik moest doen: gaan crossen of wegracen. Maar ik moest dat ding hebben', weet Spaan nog. 'Ik had een zooitje krantenwijken.' Hij telt ze op zijn vingers af. 'Zeven. Vier 's ochtends en drie 's middags. Ik heb hem gekocht voor f 1.500,-. Vaste prijs. Op afbetaling. Kon ik elke week mijn centen naar Steengs brengen. Toen ik hem half afbetaald had. nam ik hem mee naar huis. Mijn vader vond dat niet zo'n goed idee, eigenlijk wisten ze nog van niets. "Wat moet je met dat ding", vroeg mijn vader. "Die ga ik eens even héél goed poetsen", zei ik toen... Toen ik vertelde dat ik wilde gaan wegracen, waren ze daar niet echt voor. "Maar het is op een afgesloten circuit, geen tegenliggers, er zijn strobalen, val je lekker zacht".'
Later zou vader Spaan zijn zoon nog eens te hulp komen. Echter zonder dat hij het zelf wist. 'Mijn vader had ook een Kreidler en in die van mij zat een slechte big end. Maakte me toch een herrie! Toen hij aan het werk was, heb ik zijn krukas en big end in die van mij gezet en mijn spul in zijn brommertje. Een geluid dat dat ding toen maakte....'
In 1975 vroeg Spaan zijn wegracelicentie aan bij de NMB. Om te racen met de Kreidler die Spaan ruim twintig jaar niet zag en die nu weer tijdelijk in Castricum is. We lopen naar buiten en laden de luchtgekoelde PST (Piet Steengs Tuning) Kreidler uit de bus. Spaan grijnst. Neemt het brommertje weer in zich op. Buigt voorover, gaat eens door de knieën. 'Wat een dingetje. hè. Toen was het heel wat, 12 of 14 echte pk's, nu is het natuurlijk twee keer niks.' Hij loopt om de Kreidler heen en tikt tegen de stroomlijn. 'Die was toen rood en het frame blauw. Deze kleuren had ik in '76. Eens kijken wat er nog origineel is. De kuip is smaller gemaakt.' Hij drukt op de schokbrekers. 'Die veerde helemaal in! Kijk dat frame nou.' Hij wijst op een punt waar de framebuizen bij elkaar komen. 'Daar scheurde het frame steeds. Dit is alleen nog maar koper. Er zat eerst een ander motortje onder, maar ik denk dat dit nog wel het blok is waarmee ik reed. Ja hoor. Ze hebben wel wat dingen veranderd. De schetsplaten zijn langer gemaakt, want er moest een lange man op. Hij heeft er alleen nooit op gereden. Mocht niet van zijn vader. Is 'ie nog in mekaar geslagen met een stuk hout.' Spaan kijkt in de kuip. `Kröber-toerentellertje. Waar is die Kröber-ontsteking? Die mis ik. Oh nee, het was puntontsteking. Moest je elke training stellen. In de regen was het een ramp.
Tuhhhhtututututut. Pit vet.' De trommelremmen lijken nog angstige herinneringen bij Spaan op te roepen. 'Die remden voor geen knaak. Die voorrem is trouwens niet origineel. De voorvork, de naven en de wielen ook niet. En die bandjes. zeg! Dit zijn Dunlops, maar ik reed met Avon. Waren altijd glad. We hadden geen geld voor nieuwe bandjes, hè. Maar met die gladde dingen kwamen we natuurlijk nooit door de keuring. Daar hadden we wel wat op gevonden.'

De zaag erin!

Spaan gaat zijn werkplaats binnen en komt terug met een ijzerzaag. Hij gaat met zijn rug naar de Kreidler staan, het achterwieltje tussen zijn benen. 'Dan lieten we het motortje lopen en zette een van ons die zaag op de band. "Ja, beetje gas!" Ging perfect. Had ik weer twee millimeter profiel. Genoeg om door de keuring te komen! Moest niet te gek gaan, want dan lag je band in twee helften.... Levensgevaarlijk, natuurlijk.'
Hij loopt nog eens om de Kreidler heen. Nu met een schroevendraaier om de stroomlijn van het machientje te schroeven. 'Die kuip moest je openvouwen. En dan scheurde hij altijd. Zie je die scheur? En zwaar dat dat ding is!'
Spaan gaat door de knieën. 'Dit is een imitatie-carburateur. Ik had een Dell'Orto 25 SSS, dit is een Bing.' Hij voelt aan het versnellingspedaal. 'Een naar beneden, de rest omhoog. Zo was het toen ook. Vergearen? Nee, joh. We hadden alleen andere voortandwielen. Dertien. veertien of vijftien groot. Wat een oude troep, eigenlijk. Ik kocht hem 23 jaar geleden, maar het ding is al veel ouder. ik denk zeker eind jaren zestig.'
Een technisch brein was Spaan in die beginjaren zeker niet. `Toen ik in Heerlen was gevallen, was de uitlaat plat. Ik probeerde wel om hem uit te deuken, maar dat lukte niet echt. "Weet je wat", dacht ik bij mezelf. "Ik zaag er gewoon een stuk tussenuit en las het zaakje weer aan mekaar." Toen liep het opeens helemaal niet meer. Ik snapte er niks van. Ik dacht nog "een uitlaat is een uitlaat". Wat konden die twee centimeter nou voor verschil maken? Dat was voor mij de eerste ervaring met expansie-uitlaten. Nee, van techniek had ik niet zoveel verstand. Die motor had drie spoelpoorten. Dus ik aan het rekenen: hij loopt 150; drie spoelpoorten. vijftig kilometer per poort. Dus ik maak er nog één bij. Moet 'ie 200 lopen. Maar zo werkte het toch niet.'

Afbeelding
Zo deden we dat vroeger: achterbandje laten draaien, zaag er op en dan had lk weer twee millimeter profiel. Kwam 'ie weer door de keuring.'

Afbeelding
In 1975 reed Hans Spaan zijn eerste wegraceseizoen. Zijn eerste race in Tolbert sloot hij als tweede af. (Foto: Hans Spaan)

Zonder de zegen van zijn ouders, maar met een stel vrienden trok Spaan in maart 1975 naar Wijnandsrade. 'Dat waren alleen maar trainingen, maar je moest drie trainingsdagen helemaal uitrijden om je licentie te krijgen. In Heerlen zou ik toen de eerste wedstrijd rijden, maar in de trainingen regende het hard en ging ik onderuit. Had ik misschien de zaag niet diep genoeg in de achterband gezet... Maar omdat ik viel, mocht ik niet meedoen aan de wedstrijd.' Daarom moest het dan maar in Tolbert gebeuren. 'Op 11 mei 1975. Een heel kort baantje.'

Langgelokt

Spaan pakt er een oud fotoboek bij, waar hij onder meer met een stel langgelokte vrienden op het dak van een busje zit.

Afbeelding
Zo zagen Castricum, de PST-Kreidler en Hans Spaan er in de herfst van 1974 uit. (Foto: Hans Spaan)

De stemming lijkt in ieder geval ontspannen.
Foto's van Spaan (`dat pak heb ik nog') met Mar Schouten en Hans Anton Straver. In Kaatsheuvel, Brunssum, Rosmalen, GilzeRijen. De wedstrijdfoto's van Tolbert tonen een beeld dat definitief tot het verleden hoort: 50 cc-tjes die tussen de huizen doorslingeren, het hooggeëerd publiek achter dranghekken op het trottoir. 'Ik had als derde getraind, of zo. In de wedstrijd ging het steeds om de eerste plek. Ik had een Gebben-uitlaat en hij maakte dan wel geen toeren, maar hij trok als een beer. En dat moest je daar hebben. Het ging eigenlijk hartstikke goed. Ik werd tweede.' Met pa en ma Spaan als supporters? 'Schei uit, joh. Die gingen nooit mee. Eén keer zijn ze meegeweest. Naar de wielerbaan in Amsterdam.'
Maar ook zonder de steun van zijn ouders brak Spaan definitief door tot de nationale wegracetop. En het begon allemaal met die PST Kreidler, die 'oude troep'. 'Of ik er nog 150 mee zou durven rijden? Als ik het zo zie, denk ik het niet.' Nostalgie? 'Nee, het doet me niks.' Maar Spaan grijnst weer als die 15-jarige, langharige knaap op die foto.

Tekst: Frank Weeink
Fotografie: Wout Meppelink / Target Press
Met zeer veel dank aan Kreidler-eigenaar Jaap Huisman.
Deze gebruikers waarderen Maarten voor dit bericht (totaal 5):
Enzo-tvdzijden (07 jul 2024, 18:20) • KJ (07 jul 2024, 19:35) • dijk (07 jul 2024, 20:12) • adriline (08 jul 2024, 09:19) • Gps (10 jul 2024, 20:29)
Waardering: 41.67%

Plaats reactie